Romanya Sanayi ve Ticaret Odası Başkanı Mihai Daraban ila röportaj

Aylin Asan
  • Bugünkü görüşmeler nasıl geçti ve gündemde yer alıp dikkatinizi çeken konular hangileriydi?

Romanya – Türkiye İş ve Yatırım Forumu, bugünden itibaren ikili ticarî ilişkilerin geliştirilmesine yönelik düzenlenen bir etkinlik bakımından iyi uygulamalar modeli ifade etmektedir. Romanya ve Türkiye iş çevrelerini tanıtan, her iki ülkenin 170’den fazla şirketi temsil eden, en güçlü kuruluşların (Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türk İş Adamları Derneği ve Romanya Ticaret ve Sanayi Odası) temsilcileri ile ev sahipliği yapan ülkenin merkez yönetimi temsilen Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Sayın Fuat Oktay ve Romanya’dan Başbakan Yardımcısı Bay Sorin Grindeanu aynı masada oturdular. Hepimizin belirlediği hedef; Romanya ve Türkiye arasındaki ticari hacminin yıllık 10 milyar dolar üzerine çıkartılmasıdır ve bu etkinliğe Romanya ve Türkiye şirketlerinin yoğun katılımı ile her iki ülkenin siyasi etkenlerin tamamen ilgilenmesi, bu hedefe yakın gelecekte ulaşacağımızı sağlayacaktır. Türkiye iş insanlarının Romanya’da 30 yılı aşkın bir süreden beri Romanya’da bulundukları unutulmamalıdır ve bu süre zarfında ülkemizde yapmaya başardıkları verimli bir iş örneği teşkil eder.

  • Romanya ve Türkiye ilişkilerini ticaret bakımından nasıl değerlendirirsiniz?

Türkiye, kesinlikle Romanya’da bulunan yatırımcıların arasında en önemli olanlardan biridir. İstatistik verilere göre 2020’de Covid-19 salgınından kaynaklan ufak bir kesinti hariç, son 6 yılda ticari değişimlerin değerinde sürekli bir artış yaşanmıştır. Böylece, 2015 yılında ticari değişimler 4,4 milyar dolar seviyesinde seyrederken, 2021 yılın sonunda bu değer 7 milyar doları geçti. Mamafih ana sermayeye yabancı yatırımcılarının ikâmet ülkelerine göre oluşturulan Top 50’de Türkiye 15. Sırada yerini almıştır. Ocak 2022 ayında Romanya’da taahhüt edilmiş toplam 655,5 milyon Avro değerindeki ana sermaye ile 16.842 Türk şirketi faaliyet gösteriyordu. Türkiye, Avrupa Birliği dışında ilk ve Romanya’nın toplam dış ticaretinde beşinci ticari ortağımızdır. Tahminlere göre başka ülkelerde kayıtlı şirketlerin aracılığıyla yapılan Romanya’daki Türk şirketlerin doğrudan ve dolaylı toplam yatırımları 4 milyar Avroyu geçmektedir.

  • Karadeniz ticaretindeki işbirliğine bakışınız nedir?

2020 yılın sonbaharında, Türkiye’nin de dahil olan OCEMN (Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü) üye ülkelerin toplantısında CCİR (Romanya Ticaret ve Sanayi Odası), OCEMN yük gemilerine öncelikli fiyat belirlenmesiyle Süveyş Kanalıdan deniz taşımacılığını değerlendirmeye hedef alan bir girişimde bulundu. Karadeniz bölgesinin coğrafya konumunun avantajlarını keşfetmeye devam edersek bu girişimin Romanya ve Türkiye ekonomileri üzerinde kayda değer bir etki oluşacağından düşünüyoruz. Ukrayna’daki yeni jeopolitik oluşumunu da dikkate alarak Karadeniz’deki ticareti artırmak için en iyi çözümleri bulmalıyız. Şüphesiz ki Karadeniz ticaretini yeniden canlandırmak için Romanya ve Türkiye’nin ortak bir çabası vardır. Bu bağlamda, Süveyş Kanalı trafiği için verimli çözümlerin tespit edilmesine ilişkin Mısır temsilcileriyle görüşmeye yönelik CCİR girişimi Türkiye tarafından desteklenmesi bizi çok sevindiriyor.

  • Romanya’daki Türk iş ortamını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Az evvel hatırlattığım gibi, Türk iş insanları ’90lı yılların başından beri Romanya’da vardır. Zaman içerisinde uyguladıkları iş modelinin başarılı biri olduğunu ve başka ülkelerin yatırımcıları için bir örnek olabileceğini ispatladılar. Bunu odamız bünyesinde de fark ettik; Türkiye’nin Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK), Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), Türkiye Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) ve Romanya Türk İş Adamları Derneği (TİAD) gibi iş çevrelerin değişik kuruluşları CCİR ile dört anlaşma imzalamış bulunuyor. Böylece, Türkiye’nin Romanya’daki gerçek elçileri burada 30 yılı aşkın bir süreden beri faaliyet gösteren iş insanların taa kendileri olduğunu ifade edersek yanlış olmaz.

  • Bu yıl için CCİR hangi projeleri hazırlıyor?

Romanya iş çevrelerini tanıtma konusunda en anlamlı kuruluş, yerel işleri geliştirme bakımından sürekli çaba gösteren CCİR’dir. Her şeyden önce biz Romanya işlerinin uluslararasılaştırılmasını destekleriz. Daha doğrusu, Romanya iş insanlarının fazla bulunmadıkları yeni pazarlara açılmalarını destekleriz. Şu an, Romanya %75 oranla Avrupa Birliği dahilindeki ticarete dayanmaktır. Bu da, Asya ve Amerika pazarlarında oldukça az aktif olduğumuz demektir. Bundan dolayı Türkiye gibi G20 grubuna dahil olan güçlü devletlerle yeni ekonomik temasları kurmaya çalışıyoruz. Bu planın gerçek olabilmesi için ki bu konuda CCİR’in ikinci büyük faaliyet istikametini geçiyoruz, günümüzün iş çevrelerindeki isteklere verimli cevap verecek olan çok güçlü bir ekonomi diplomasisine sahip olmalıyız. Ekonomi diplomasisi bakımından özel sektör kaderini kendi ellerine almalıdır, çünkü şu anki ekonomi diplomasisi yapısıyla ülkedeki gerçek iş çevreleri arasında bir uyuşmazlık söz konusudur.